Kasten yaralama suçu, bir kişinin vücuduna acı verilmesi, sağlığının veya algılama yeteneğinin bozulmasıyla oluşur. Yumruk, tekme, tokat, kesici alet, silah, araç veya başka bir araç kullanılarak işlenebilir. Kasten yaralama dosyalarında şikâyet süresi, yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir olup olmamasına ve suçun nitelikli hâllerinden birinin bulunup bulunmamasına göre değişir.
Her yaralama suçu şikâyete bağlı değildir. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif yaralama kural olarak mağdurun şikâyetine bağlıyken, daha ağır yaralama ve nitelikli hâller resen soruşturulur. Bu ayrım, mağdurun şikâyetinden vazgeçmesinin davayı sona erdirip erdirmeyeceğini de belirler.
Kasten Yaralama Suçu Nedir?
Türk Ceza Kanunu’nun 86. maddesine göre kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi kasten yaralama suçunu işler. Suçun oluşması için mutlaka kanama, kırık veya kalıcı iz bulunması gerekmez. Tokat sonucu acı duyulması veya kişinin kısa süreli sağlık bozukluğu yaşaması da kanuni unsurları oluşturabilir.
Failin yaralama sonucunu bilerek ve isteyerek hareket etmesi gerekir. Ölüm kastıyla saldırı varsa kasten öldürmeye teşebbüs; yaralama kastı bulunmasına rağmen ölüm meydana gelirse neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gündeme gelebilir. Kastın belirlenmesinde kullanılan araç, darbe sayısı, hedef bölge, saldırı öncesi ve sonrası davranışlar değerlendirilir.
Basit Tıbbi Müdahale ile Giderilebilir Yaralama
Kasten yaralama fiilinin kişi üzerindeki etkisi basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse TCK 86/2 uygulanır. Küçük sıyrık, hafif kızarıklık, kısa süreli ağrı veya yüzeysel yaralanmalar bu kapsamda değerlendirilebilir. Kesin nitelendirme hekim ve adli tıp raporlarıyla yapılır.
2025 yılında yapılan değişiklikler sonrasında bu hâlin yaptırım sınırları artırılmıştır. Güncel düzenlemede altı aydan bir yıl altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Suçun kadına karşı işlenmesi hâlinde kanundaki özel alt sınır ve nitelikli düzenlemeler ayrıca dikkate alınır. Suç tarihi, lehe kanun karşılaştırması bakımından önemlidir; fiilden sonra yürürlüğe giren daha ağır ceza geçmişe uygulanamaz.
Kasten Yaralamada Şikâyet Süresi Ne Kadardır?
Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir yaralamanın temel hâli mağdurun şikâyetine bağlıdır. Türk Ceza Kanunu’nun genel hükmüne göre şikâyet süresi, mağdurun hem fiili hem de faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır. Bu iki unsurdan biri bilinmiyorsa süre başlamaz.
Örneğin mağdur sokakta tanımadığı biri tarafından yaralanmış ve failin kimliği aylar sonra kamera incelemesiyle belirlenmişse, altı aylık sürenin başlangıcı failin öğrenildiği tarihe göre değerlendirilebilir. Buna karşılık fail olay anında biliniyorsa sağlık raporunun daha sonra alınması genel olarak şikâyet süresini yeniden başlatmaz.
Altı aylık süre hak düşürücü niteliktedir. Süre geçirildiğinde şikâyete bağlı suç yönünden soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Savcılık veya mahkeme süreyi kendiliğinden dikkate alır.
Şikâyet Nasıl Yapılır?
Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına, kolluk makamlarına, valilik veya kaymakamlığa ve kanunda belirtilen diğer mercilere yapılabilir. Yazılı dilekçe verilebileceği gibi sözlü beyan tutanağa geçirilebilir. Yurt dışında konsolosluk veya elçiliklere başvuru imkânı da bulunmaktadır.
Dilekçede olayın tarihi, yeri, failin bilinen kimliği, saldırının biçimi, yaralanmalar ve tanıklar belirtilmelidir. Sağlık raporu, fotoğraf, kamera kaydı, mesaj, tehdit içeriği veya olay yeri bilgileri eklenebilir. “Davacı ve şikâyetçiyim” ifadesi iradeyi açık biçimde ortaya koyar; ancak kullanılan kelimeden çok başvurunun bütününden soruşturma isteğinin anlaşılması önemlidir.
Hangi Kasten Yaralama Halleri Resen Soruşturulur?
Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek yaralama, şikâyete bağlı değildir ve savcılık tarafından resen soruşturulur. Güncel temel ceza, suç tarihine göre uygulanacak lehe kanun saklı kalmak üzere, bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir. Mağdurun şikâyetçi olmaması veya sonradan vazgeçmesi kamu davasını kendiliğinden düşürmez.
Kasten yaralamanın üstsoya, altsoya, eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı; beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak kişiye karşı; kişinin kamu görevi nedeniyle; kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanmasıyla; silahla veya canavarca hisle işlenmesi nitelikli hâl oluşturabilir. Bu hâller resen takip edilir ve ceza artırılır.
Kadına karşı işlenen yaralama bakımından kanunda özel ağırlaştırıcı hükümler bulunmaktadır. Aile içi veya kadına yönelik şiddette 6284 sayılı Kanun uyarınca uzaklaştırma, yaklaşmama ve iletişim yasağı gibi tedbirler de ceza soruşturmasından bağımsız olarak talep edilebilir.
Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama
Yaralama sonucunda mağdurun duyu veya organ işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmada sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamı tehlikeye sokan durum veya erken doğum gibi sonuçlar oluşursa TCK 87 kapsamında ceza artırılır. Duyu veya organ işlevinin yitirilmesi, iyileşme olanağı bulunmayan hastalık, bitkisel hayat, çocuk yapma yeteneğinin kaybı veya yüzün sürekli değişikliği daha ağır sonuçlardır.
Kemik kırığı veya çıkığı da hayat fonksiyonlarına etkisine göre cezada artırım nedeni olabilir. Yaralama sonucu ölüm meydana gelmesi hâlinde failin kastı ve öngörüsü değerlendirilerek neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama veya kasten öldürme suçları tartışılır. Bu suçlar şikâyete bağlı değildir.
Sağlık Raporu Neden Önemlidir?
Kasten yaralama dosyasında adli rapor, yaralanmanın niteliğini ve suç vasfını belirleyen temel delillerden biridir. İlk muayenede geçici rapor düzenlenebilir; kırık, duyu kaybı, sabit iz veya kalıcı etki için iyileşme sürecinden sonra kesin rapor gerekebilir. İlk raporda “basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir” yazması, yeni bulgu ortaya çıkarsa değişmez bir sonuç değildir.
Mağdur mümkün olan en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurmalı ve olayın nasıl gerçekleştiğini doğru anlatmalıdır. Fotoğraflar tarih bilgisiyle saklanmalı; özel hastane veya aile hekimi belgeleri de dosyaya sunulmalıdır. Raporlar arasında çelişki varsa Adli Tıp Kurumu veya uzman bilirkişiden görüş alınabilir.
Şikâyetten Vazgeçme
Şikâyete bağlı basit yaralama suçunda mağdur hüküm kesinleşinceye kadar şikâyetinden vazgeçebilir. Vazgeçme açık olmalı ve sanık tarafından kabul edilmesi gereken hâller bakımından sanığın iradesi alınmalıdır. Vazgeçme sonucunda kamu davası düşebilir.
Resen soruşturulan yaralamalarda vazgeçme davayı sona erdirmez. Mağdurun şikâyetçi olmadığını söylemesi delil değerlendirmesinde dikkate alınabilir; ancak savcı ve mahkeme diğer delillerle yargılamaya devam eder. Aile içi şiddette mağdurun ekonomik veya sosyal baskı altında vazgeçme ihtimali de araştırılabilir.
Şikâyetten vazgeçme, maddi ve manevi tazminat haklarından otomatik feragat anlamına gelmez. Uzlaşma veya protokol metninde hukuk davası, tedavi gideri, iş göremezlik ve manevi tazminat taleplerinin durumu açıkça düzenlenmelidir.
Kasten Yaralamada Uzlaştırma
Basit kasten yaralama suçunun bazı hâlleri uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli hâller, kadına karşı işlenen suçlar ve güncel kanuni istisnalar bakımından uzlaştırma uygulanıp uygulanmayacağı suç tarihine ve vasfa göre kontrol edilmelidir. Uzlaştırmacı, taraflara tarafsız biçimde ulaşır ve edim üzerinde anlaşma imkânını araştırır.
Mağdur uzlaşmak zorunda değildir. Tedavi gideri, gelir kaybı, özür, belirli bir kuruma bağış veya başka hukuka uygun edimler kararlaştırılabilir. Edim yerine getirilirse soruşturma veya dava kanundaki sonuca göre sona erer. Uzlaştırma teklifi, failin suçu kabul ettiği anlamına gelmez.
Meşru Savunma ve Haksız Tahrik
Kişinin kendisine veya başkasına yönelen haksız saldırıyı o anda ve saldırıyla orantılı biçimde defetmesi meşru savunma oluşturabilir. Meşru savunmada fiil hukuka uygun kabul edilir ve ceza verilmez. Saldırı bittikten sonra öç alma amacıyla vurmak meşru savunma değildir.
Haksız tahrikte ise haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlenir ve cezada indirim yapılır. İlk haksız hareketin kimden geldiği, olayın zaman akışı ve tarafların davranışları önemlidir. Karşılıklı kavgalarda her tarafın yaralanmış olması otomatik olarak her iki tarafın da suçlu veya meşru savunmada olduğunu göstermez.
Deliller ve Tanıklar
Kamera kaydı, tanık anlatımı, sağlık raporu, olay yeri bulguları, mesaj ve telefon kayıtları yaralama dosyasında kullanılabilir. Tanıkların taraflarla yakınlığı beyanı değersiz hâle getirmez; ancak güvenilirlik değerlendirmesinde dikkate alınır. Olayı görmeyip sonradan anlatılanları duyan kişi dolaylı tanıktır ve bilginin kaynağını belirtmelidir.
Kamera kayıtları çoğu işletmede kısa süre içinde silindiğinden savcılıktan veya kolluktan hızlıca koruma istenmelidir. Mağdurun kendi imkânıyla aldığı görüntünün kaynağı ve bütünlüğü korunmalıdır. Karşı tarafın telefonuna izinsiz erişmek veya özel konuşmaları sistematik biçimde kaydetmek ayrı hukuki sorun yaratabilir.
Tazminat Hakları
Kasten yaralama mağduru tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılması nedeniyle maddi tazminat isteyebilir. Kişilik hakkı ve beden bütünlüğü ihlali nedeniyle manevi tazminat da talep edilebilir. Bu talepler kural olarak hukuk mahkemesinde ileri sürülür.
Ceza davasındaki mahkûmiyet ve maddi vakıa tespitleri tazminat davasında önemli delildir. Ancak tazminat zamanaşımı ayrıca takip edilmelidir. Sosyal güvenlik ödemeleri, iş kazası hükümleri veya zorunlu sigorta bulunan olaylarda sorumlu kişiler ve hesap yöntemi değişebilir.
Sık Sorulan Sorular
Tokat atma şikâyete bağlı mıdır?
Yaralanma basit tıbbi müdahaleyle giderilebilir ve nitelikli hâl yoksa kural olarak şikâyete bağlıdır. Mağdurun kadın olması veya faille yakınlık ilişkisi gibi özel durumlar sonucu değiştirebilir.
Altı aylık süre rapor tarihinden mi başlar?
Genel olarak fiil ve failin öğrenildiği tarihten başlar. Sağlık raporunun daha sonra alınması süreyi kendiliğinden yeniden başlatmaz.
Şikâyetçi olmazsam uzaklaştırma alabilir miyim?
6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler ceza şikâyetinden ayrı değerlendirilebilir. Şiddet veya şiddet tehlikesi varsa ilgili mercilere başvurulabilir.
Kavga eden iki taraf da şikâyetçi olursa ne olur?
Her kişinin fiili, yaralanma raporu, meşru savunma ve haksız tahrik durumu ayrı değerlendirilir. Karşılıklı şikâyet otomatik olarak dosyaların kapanmasını sağlamaz.
Hukuki Değerlendirme
Kasten yaralamada şikâyet süresinin doğru belirlenmesi için yalnızca yaranın hafif görünmesine değil, kesin adli rapora ve nitelikli hâllere bakılmalıdır. BTM kapsamındaki temel suçta altı aylık süre kritik iken, daha ağır ve nitelikli hâller resen takip edilir. Suç tarihi, 2025 ceza değişiklikleri ve lehe kanun ilkesi de sonuç cezayı etkiler. Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; belirli bir olayda raporlar, taraf ilişkisi ve suç tarihi birlikte değerlendirilmelidir.
Bir yanıt yazın